Cezaevi görüş günleri ve kuralları: Kimler, ne zaman ziyaret edebilir?

Cezaevi görüş günlerini, yakınınızın kaldığı kurum kendi programıyla belirler; ülke genelinde ortak bir görüş takvimi yoktur; kurallar ise bütün kurumlar için Hükümlü ve Tutukluların Ziyaret Edilmeleri Hakkında Yönetmelik ile ortak çerçevede düzenlenir. Bu rehberde görüş gününü nasıl öğreneceğinizi, kimlerin ziyaret edebileceğini ve görüşe giderken nelere dikkat etmeniz gerektiğini bulacaksınız. Yazıda geçen "hükümlü" cezası kesinleşmiş kişiyi, "tutuklu" ise yargılaması süren kişiyi ifade eder.

Cezaevi görüş günleri nasıl belirlenir?

Görüş günlerini, saatlerini ve bir kişinin aynı anda kaç ziyaretçiyle görüşebileceğini her ceza infaz kurumu kendisi belirler. Yönetmeliğe göre kurum bu kararı verirken binanın fiziki yapısını ve kapasitesini dikkate alır.

Görüş gün ve saatleri kurum idaresince belirlenir. Yönetmelik, açık görüşler için hükümlü ve tutukluların gruplara ayrılmasını, programın kendilerine tebliğ edilip koğuşlara ve ziyaretçilerin görebileceği yerlere asılmasını öngörür. Bu nedenle aynı cezaevinde farklı koğuşlardaki kişilerin görüş günleri farklı olabilir.

Belirlenen gün ve saat dışında görüş yaptırılmaz ve aynı görüş için ikinci kez izin verilmez. Program dışı ziyaret ancak istisnai durumlarda, resmî izinle mümkündür; ayrıntısı aşağıdaki sık sorulan sorularda.

Görüş ne sıklıkla yapılır?

Kapalı kurumlarda genel kural olarak hükümlü ve tutuklular yakınlarıyla haftada bir kez görüşebilir. Ayın bir haftası açık görüş, diğer haftaları kapalı görüş olarak düzenlenir; hangi haftanın açık görüş olacağına kurum idaresi karar verir.

• Kapalı görüş: Ziyaretçi ile yakınınız arasında her türlü fiziksel temasın engellendiği bölümde yapılır. Uygulamada birçok kurumda taraflar arasında cam bölme bulunur.
• Açık görüş: Fiziksel temasa izin veren, kurumun bu iş için ayırdığı özel bölümde yapılır.
• Bayram ve özel gün görüşleri: Adalet Bakanlığının uygun gördüğü millî ve dinî bayramlarda açık görüş yapılabilir. Bu görüş aynı haftadaki kapalı görüşle çakışırsa açık görüş yaptırılır.

Bazı durumlarda düzen farklıdır. Açık ceza infaz kurumlarında ve çocuk eğitimevlerinde kalan hükümlüler ile çocuk kapalı kurumlarındaki çocuklar görüşlerini her zaman açık görüş olarak yapar. Yönetmelikte sayılan bazı suç türlerinde açık görüş, kurumun idare ve gözlem kurulu kararıyla iki ayda bire düşürülebilir. Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası alanlar ise on beş günde bir, biri açık biri kapalı olmak üzere ayda iki kez görüşür.

Görüş süresi ne kadar?

Genel kural olarak yetişkin hükümlü ve tutuklular için görüş süresi yarım saatten az, bir buçuk saatten fazla olamaz; çocuklar ve ağırlaştırılmış müebbet hükümlüleri için aşağıdaki farklı süreler geçerlidir. Bu aralık içinde kesin süreyi kurum belirler ve süre, görüşmenin fiilen başladığı andan itibaren işler.

• Açık görüşler 09.00–17.00 saatleri arasında yapılır; yetişkinlerde süre bir buçuk saati geçmez, çocuk hükümlü ve tutuklularda üç saate kadar çıkabilir.
• Çocuk hükümlü ve tutuklular için ziyaret süresi bir saatten az, üç saatten fazla olamaz.
• Ağırlaştırılmış müebbet hükümlüleri, kurum müdürünün belirlediği gün ve saatte, günde bir saati geçmemek üzere görüşür.

Kurumdaki yoğunluk nedeniyle girişte bekleme olabileceği için görüş saatinden önce kurumda olmanız iyi olur.

Cezaevinde kimler ziyaret edebilir?

Yönetmeliğin 9. maddesinde sayılan aile üyeleri ve akrabalar ziyaret edebilir. Bunlar arasında eş, anne, baba, çocuk, kardeş, torun, büyükanne ve büyükbaba, gelin, damat, kayınvalide, kayınpeder, amca, hala, dayı, teyze ve bunların eşleri ile vasi ve kayyım (kişinin yasal temsilcisi) bulunur.

Bu listede olmayan arkadaş, nişanlı veya komşu gibi kişiler için yakınınız en fazla üç ziyaretçinin adını ve soyadını kuruma bildirir. Kurum gerekli görürse bu kişiler hakkında kolluk aracılığıyla araştırma yaptırabilir; sakıncalı görülen kişiye ziyaret izni verilmez. Bildirilen isimler yalnızca ölüm, ağır hastalık, doğal afet, nakil veya ziyaret olanağını ortadan kaldıran bir yerleşim yeri değişikliği gibi zorunlu hâllerde ya da ziyaretçi son ziyaretinden itibaren altı ay içinde gelmezse değiştirilebilir.

Ziyaretçi 18 yaşından küçükse anne ve babasının veya yasal temsilcisinin rızası aranır. Çocuk hükümlü ve tutukluları üç kişilik listedeki kişilerin ziyaret edebilmesi için de çocuğun anne ve babasının veya yasal temsilcisinin rızası aranır. Ağırlaştırılmış müebbet hükümlülerini ise yalnızca yönetmeliğin 11. maddesinde sayılan yakınları (eş, çocuklar, torunlar ve torunların çocukları, anne, baba, büyükanne, büyükbaba ve bunların anne-babaları, kardeşler ve vasi) ziyaret edebilir.

Görüş gününü nasıl öğrenirsiniz?

Görüş gününü öğrenmenin en güvenilir yolu kurumun kendisidir. Şu sırayı izleyebilirsiniz:

1. Yakınınızın bulunduğu kurumun tam adını öğrenin. Kurum bilgilerine cezaevleri rehberimizden ulaşabilirsiniz.
2. Kurumun Adalet Bakanlığına bağlı resmî internet sayfasındaki duyuruları ve ziyaret bilgilerini kontrol edin.
3. Bilgi yoksa ya da eskiyse kurumu mesai saatlerinde arayarak yakınınızın adına göre görüş gününü sorun.
4. Görüş programını telefon görüşmesinde veya mektupla yakınınızdan da öğrenebilirsiniz.

Bazı büyük kurum yerleşkeleri için hazırladığımız rehberler de var; örneğin Silivri cezaevi görüş günleri yazısında yerleşkeye özgü bilgileri bulabilirsiniz. Son değişiklikler için bilgiyi kurumdan teyit etmeyi unutmayın.

Görüşe giderken nelere dikkat etmelisiniz?

Görüşe giderken fotoğraflı kimliğinizi yanınıza almalı ve kuruma sokulması yasak olan eşyaları dışarıda bırakmalısınız. Ziyaret yerleri görüşten önce ve sonra aranır.

• Cep telefonu, akıllı saat ve her türlü iletişim aracı kuruma alınmaz.
• Görüş sırasında yakınınıza para, kıymetli evrak veya eşya verilemez.
• Kurumun düzenini ve güvenliğini bozabilecek madde ve eşyalar alınmaz; neyin kabul edildiğini önceden kuruma sorun.
• Kurallara uymayan ziyaretçinin görüşü sonlandırılır.

Açık görüş bittikten sonra hükümlü ve tutuklular aranarak odalarına götürülür, sayılır ve kimlikleri kontrol edilir; ziyaretçilerin çıkışına bundan sonra izin verilir. Bu yüzden açık görüş çıkışında bir süre bekleyebilirsiniz.

Görüş günleri arasında nasıl iletişimde kalabilirsiniz?

Görüş günleri arasında mektup ve telefon, yakınınızla bağınızı sürdürmenin iki yoludur. Hükümlü ve tutukluların mektup alma hakkı 5275 sayılı Kanun'un 68. maddesiyle güvence altındadır; kapalı kurumdaki hükümlüler için telefon görüşmesini ise infaz yönetmeliğinin 74. maddesine göre yakınınız kurumdaki telefondan başlatır. Tutuklular ve açık kurumlar için telefon usulünü kurumdan öğrenin.

Mektubu görüş gününü beklemeden gönderebilirsiniz; kuruma ulaşan mektup okuma komisyonunun incelemesinden sonra yakınınıza verilir. Kurum bazında tahmini varış gününü mektup ne zaman gider sayfasından öğrenebilir, online gönderim sürecini nasıl çalışır sayfasında inceleyebilirsiniz.